به گزارش روابط عمومی ادارهکل کتابخانههای عمومی آذربایجان شرقی، چهلمین نشست نقد ادبی «کتاب ماه تبریز» با محوریت بررسی دیوان اشعار استاد شهریار، با حضور ابوالفضل علیمحمدی، پژوهشگر و شهریارشناس؛ فرمان فرضی، استاد ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز؛ محمد پاشایی، مدرس گروه ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و عبدالله باقری حمیدی، مترجم و منتقد ادبی و جمعی از علاقهمندان به ادبیات فارسی و آثار استاد شهریار در تالار نخجوانی کتابخانه مرکزی تبریز برگزار شد.
ابوالفضل علیمحمدی، پژوهشگر و شهریارشناس، در این نشست به بررسی و معرفی دیوانهای چاپشده استاد شهریار پرداخت و درباره روند انتشار آثار این شاعر نامآور سخن گفت.
علیمحمدی با اشاره به تاریخ انتشار نخستین دیوان چاپشده شهریار، اظهار کرد: نخستین دیوان چاپشده از آثار شهریار مربوط به سال ۱۳۱۴ و از انتشارات خیام است.
وی همچنین با اشاره به برخی نوشتهها مبنی بر انتشار دیوانی از شهریار در سال ۱۳۰۷ با مقدمه ملکالشعرا بهار، نسبت به وجود چنین اثری ابراز تردید کرد و گفت تاکنون چنین دیوانی در هیچ یک از کتابخانهها یافت نشده است.
این پژوهشگر در ادامه به انتشار دیوان دو جلدی شهریار در سال ۱۳۳۴ با مقدمه لطفالله زاهدی اشاره کرد و آن را، از نظر شمار اشعار، جامعترین دیوان منتشرشده از شهریار تا آن زمان دانست.
وی همچنین از چاپ دیوان شهریار توسط انتشارات «نگاه» و «زرین» یاد کرد و در ادامه، مجموعه شعری با عنوان «شیداییها» را که به کوشش خود او گردآوری شده است، معرفی کرد.
در ادامه نشست، فرمان فرضی، دانشیار ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، به بررسی ارتباط اشعار شهریار با آثار شاعران کلاسیک فارسی پرداخت.
وی با اشاره به تسلط شهریار بر ظرایف و ظرفیتهای شعر کلاسیک، بیان کرد که این شاعر با شناخت عمیق از میراث ادبی شاعران پیشین، از مضامین، شیوههای بیانی و ظرفیتهای شعری آنان در غزلها و مثنویهای خود بهره گرفته است.
فرضی در پایان سخنان خود، با تأکید بر جایگاه مثنویهای شهریار در ادبیات فارسی، اظهار کرد که شهریار میتواند به واسطه مثنویهای خود نیز نامی ماندگار در تاریخ ادبیات ایران داشته باشد.
محمد پاشایی، مدرس گروه ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، نیز در این نشست به بررسی ویژگیهای زبانی شعر شهریار پرداخت. پاشایی، بیان لطیف، سادگی و روانی کلام، جذابیت زبانی و استفاده از ضربالمثلها و اصطلاحات عامیانه را از مهمترین ویژگیهای شعر شهریار برشمرد و گفت: شهریار در کنار بهرهگیری از زبان ادیبانه و لطیف، گاه بدون پروا از زبان و اصطلاحات عامیانه استفاده کرده و تصاویر زیبای شاعرانه را با جملات محاورهای درآمیخته است؛ تلفیقی که از ویژگیهای برجسته شعر او به شمار میرود.
وی همچنین با اشاره به نگاه شهریار به تحول و تجدید حیات در شعر، افزود: آثار این رویکرد نوگرایانه در بخش قابل توجهی از اشعار شهریار دیده میشود و این شاعر در استفاده از مضامین نو و ارائه شیوههای تازه، نوآوریهای قابل توجهی داشته است.
در بخش پایانی نشست نیز عبدالله باقری حمیدی، مترجم و منتقد ادبی، به بررسی جایگاه شهریار در ادبیات فارسی و ترکی پرداخت. باقری حمیدی، شهرت گسترده شهریار را یکی از عوامل مؤثر در فراگیر شدن و شهرت سریعتر اشعار او دانست و شعر شهریار را در گفتوگو با غزلیات حافظ و برخاسته از سنت شعر کلاسیک فارسی معرفی کرد؛ شعری که در حوزه ادبیات ترکی نیز جایگاهی بلند یافته است.
این مترجم و منتقد ادبی که شماری از اشعار شهریار را به زبان انگلیسی ترجمه کرده است، با ارائه آماری از تعداد غزلها، قصیدهها، قطعهها، مثنویها، مسمطها و اشعار نیمایی شهریار، حجم آثار این شاعر را گسترده و قابل توجه توصیف کرد و بیان هنری و توانایی شاعر در آفرینش زبان شعری را از دلایل پذیرش گسترده آثار او دانست.
باقری حمیدی در ادامه، دو شعر «هذیان دل» به زبان فارسی و «حیدربابایه سلام» به زبان ترکی را از منظر نسبیت زبانی مورد بررسی و نقد قرار داد و تأثیر زبان بر شکلگیری و انتقال گفتمان شعری را تشریح کرد.
